Pages

28 Nisan 2010 Çarşamba

Mitoz ve Mayoz bölünmenin karşılaştırılması

http://www.fenokulu.net/portal/sayfalar/resimgalerisi/ResimDosyalari/mayozvemitozbolunmepano.jpg

MİTOZ

1. Vücut hücrelerinde meydana gelir.

2. Kromozom sayısı sabit kalır (2n).

3. İki yavru hücre meydana gelir.

4. Diploil hücreler oluşur (kemik, kas, kan, yaprak, çiçek...)

5. Bir tek hücre bölünmesi olur.

6. Sinapsis, tetrat ve crossing - over olayları gö­rülmez.

7. Yeni meydana gelen hücreler ana hücreyle aynı kalıtsal özelliğe sahiptir.

Mayoz

1. Eşey organlarında, üreme (eşey) hücreleri olu­şurken meydana gelir.

2. Kromozom sayısı yarıya iner (n).

3. Dört yavru hücre meydana gelir.

4. Haploit hücreler oluşur (sperm, yumurta, poleni

5. iki ayrı hücre bölünmesi olur.

6. Sinapsis, tetrat ve crossing - over olayları görülür.

7. Oluşan hücreler farklı kalıtsal özelliğe sahiptir

Saf Maddeler , Karışımlar , Çözeltiler

http://berrinsertcelik.com/resimler/maddekavram8.gif

Çevremizde çeşitli amaçlarla kullanılan sayısız madde vardır. Çevremizdeki bu maddelerin bir kısmı saf, bir kısmı da karşım halindedir.
Saf Maddeler
Çevremizdeki bazı maddeler saf durumundadır. İçlerinde kendinden başka madde bulunmayan maddelere saf maddeler denir. Şeker, tuz, cam, altın, alüminyum gibi maddeler saf maddelerdir.
Karışımlar
Çevremizdeki bir çok madde karışımlar halindedir. Birden çok saf maddelerin kendi özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşan maddelere karışım denir. Toprak, şekerli su, limonata, ayran, ekmek, süt, reçel, bal, hava, deniz suyu, harç karışımdır.
Çözeltiler
Katı sıvı yada gaz bir maddenin bir sıvı içerisinde dağılması sonucu oluşan saydam sıvı karışımlarına çözelti denir. Şekerli ve tuzlu su, maden suyu, gazlı içecekler, deniz suyu çözeltilere örnektir. Şeker, tuz gibi maddeler suda erimezler, çözünürler
BİLELİM
Deniz suyu bir çözeltidir. Fakat tüm denizlerde tuzluluk oranı aynı değildir. Örneğin Akdeniz Karadeniz’e göre daha tuzludur. Bunun nedeni Akdeniz’de buharlaşmanın, Karadeniz’de ise yağışların fazla oluşudur.

ELEKTROSKOPUN ETKİ İLE ELEKTRİKLENMESİ

Elektroskop etki ile elektriklendiği zaman topuz ve yapraklar ters işaretlerle yüklenir. Böylece yapraklar birbirlerini itme kuvveti ile açılırlar.

YÜKLÜ CİSİMLER ARASINDAKİ ETKİLEŞME KUVVETLERİ COULOMB YASASI

Elektrik yükleri arasındaki itme çekme kuvveti ilk olarak C. Augustine (1736-1806) tarafından bulunmuştur.
Bu kanuna göre aynı cins yükler birbirini iter, zıt yükler ise birbirini çekerler.

ÖNEMLİ ÖZELLİKLER

1. Kuvvet vektörsel bir büyüklüktür.
2. Yüklü cisimler arasında itme ve çekme kuvveti vardır.
3. Eğer sistem birden fazla elektrik yükü içeriyorsa, yüklerden birisine etki eden kuvvet, hiçbir yükün seçtiğimiz yüke uyguladıkları kuvvetlerin vektörsel toplamına eşittir.

ELEKTRİK YÜKÜNÜN ÖLÇÜLMESİ

Asit, tuz ve bazların sudaki çözeltileri iyon olarak adlandırılan elektrik yüklü atom grupları halindedir. Böyle bir çözeltiden elektrik akımı geçirildiğinde çözelti yüklü atom gruplarına ayrılır. Bu olaya elektroliz adı verilir. Bu olay doğru akım kaynağı olan üreteçlerin sağladığı elektrik enerjisinin kimyasal enerjiye dönüşmesi olayıdır. Doğadan elde edilen cevherin saflaştırılması, kaplamacılık ve suyun kendisini oluşturan oksijen ve hidrojene ayrışması olayı elektrolit yöntemi ile yapılır. Elektrolizin yapıldığı kaba voltametre elektriği ileten sıvıya elektrot, sıvı içine batırılan metal çubuklara elektrot, pilin (+ ) kutbuna bağlı elektroda anot, ( - ) kutbuna bağlı elektroda katot denir.

MADDELERİN ELEKTRİK İLETKENLİĞİ
A. Katıların İletkenliği

İletkenler, içerisinde serbest yüklerin bulunduğu maddelerdir. İletkene bir elektrik alanı uygulandığında serbest yükler harekete başlar. Bir meta iletken içerindeki serbest yükler elektronlardır. Bir elektrolit içerisindeki serbest yükler pozitif ve negatif iyonlardır. Bir neon lambası ya da bir fluorersan lambada olduğu gibi uygun koşullarda bulunan bir gaz da iletkendir. Gazlardaki serbest yükler pozitif ve negatif iyonlarla, elektronlardır.

B. Sıvıları İletkenliği

Elektrik yükleri sadece katı maddeler için değil, sıvılar içinde geçerlidir. Elektrik yüklerinin içinden geçtiği sıvılara elektrolit denir.
Bu geçişi sağlamak için sıvı içine bastırılmış bakır, çinko, platin gibi maddelerden yapılmış çubuklara da elektrot denir Elektrotlardan, bataryanın artı ucuna bağlanarak yükleneni anot, eksi ucuna bağlanarak yükleneni ise katot adını alır. Sıvı iletkenlerde elektrik yüklerinin taşınması, sıvı içinde kimyasal yolla oluşan artı ve eksi yüklü atom ya da atom gruplarınca sağlanır. Bunlara iyon adı verilir. Bir sıvının iletkenliğini içindeki iyon miktarına bağlıdır. Örneğin musluk suyunda çok az miktarda iyon bulunduğu için iyi bir iletken değildir.

C. Gazların İletkenliği

Gazlar, bazı koşullar gerçekleştiğinde elektrik iletirler.
Örnek; şimşek bulutlar arasında, yıldırım bulutlarla toprak arasında, iyonlarla elektriksel iletimin örnekleridir.

ELEKTRİK AKIM KAYNAKLARI
A. Doğru Akım Kaynakları
a. Piller

Bilinen en basit doğru akım kaynakları, pillerdir. Piller kimyasal enerjiyi doğrudan elektrik enerjisine dönüştüren düzeneklerdir.
Volta pili olarak ta bilinen ilk pil 1800 yılında Allesandro Volta tarafından geliştirildi. Bu pil, aralarında tuzlu su emdirilmiş mukavva levhalar bulunan gümüş-çinko levha çiftlerinin oluşturduğu bir sistemdir. En üstteki gümüş levha ile en alttaki çinko levha iletken bir telle bağlandığında telden bir akım geçer. Fakat bu pil daha sonra Daniell tarafından yaygın olarak bilinen haline kavuşturuldu.

b. Kuru Pil

Kuru piller aslında kuru olmayan fakat akıp dökülmesi olanaksızlaştırılmış sıvı bir elektrolit içerirler. El fenerlerinde, pilli oyuncaklarda ve transistörlü el radyolarında kullanılan asitli piller (karbon-çinko pilleri ya da bilinen adı ile löklans pilleri); fotoğraf makinalarında ve elektrikli tıraş makinalarında kullanılan alkali (bazik elektrolitli) piller ve işitme aygıtlarında ve flaşlarda kullanılan cıvalı piller kuru pillere örnektir.

Durgun Elektrik

DURGUN ELEKTRİK

1. Çevremizde Elektrik
Elektrik, günlük yaşantımızın hemen her alanında kullandığımız bir enerjidir. Lâmbalar, radyo, telefon, televizyon, buzdolabı, ısıtıcı elektrikle çalışır. Havada, karada ve denizde giden taşıtlarda da elektrik enerjisinden yararlanılır.
2. Elektrikle İlk Tanışma

Cisimlerin Elektriklenmesi
Çoğu kez yünlü kazağımızı ya da naylon iplikten yapılmış tişörtümüzü çıkartırken çıtırtılar duyarız. Eğer karanlık bir odada kazağımızı çıkartırsak, sesle beraber küçük kıvılcımların çıktığını da görürüz. Uzun saçlı kimseler, saçlarını kuruttuktan sonra tararken saç tellerinin birbirini ittiğini ve saçlarının kabardığını görür.
Plâstik tarak kuru saça sürtüldükten sonra küçük kâğıt parçalarına yaklaştırılırsa, tarağın kâğıt parçalarını çektiği görülür. İpekli kumaşa 20-25 kez sürtülmüş cam kavanoz da kâğıt parçalarını çeker. Bazen, naylon iplikten yapılmış halı üstünde yürüdükten sonra metal kapı koluna değdiğimizde, elektrik çarptığını fark ederiz. Aynı şey bir araçla bir süre dolaştığımızda araçtan inerken metal kapı koluna değdiğimizde ya da dışarıdaki bir kimseye değdiğimizde de olur.
Televizyon ekranı, plâstik kasalı radyo, teyp vb. araçların üstü kuru bezle silindiği hâlde kısa sürede tozlanır. Saçınıza sürttüğünüz tarağı çeşmeden yavaşça akan suyun yanına getirdiğimizde tarak, suyu kendine doğru çeker. Bütün anlatılan bu olayların nedeni cisimlerin sürtünme sonucu elektriklenmesidir.

Durgun Elektrik Nedir?

Bir cisim üzerinde bulunan elektrik yüklerinin akıp gitmemesi, durgun hâlde kalması anlamına gelir. Durgun elektriğin diğer adı elektrostatiktir. Örneğin, plâstik tarağın kâğıt parçalarını çekmesinin nedeni tarak üzerinde bulunan durgun elektriktir. Plâstik eşyaların kuru bezle silindikten sonra tozları çekmesinin
nedeni, sürtünme ile plâstik yüzeylerde oluşan elektrostatik kuvvettir.

3. Elektrik Yükleri Arasındaki İtme ve Çekme

Iki balonu şişirip ağızlarını iple bağlayalım. Yünlü kumaşı, balonlara 15-20 kere sürtelim. Balonları iplerinden tutup birbirine yaklaştırdığımızda, balonların birbirini ittiğini görürüz.

Balonlardan birini yünlü kumaşa, diğerini naylona sürtelim. Balonları iplerinden tuttuğumuzda, balonların birbirini çektiğini görürüz.

Şimşek ve Yıldırım Nedir?

Atmosferde Doğal Elektriklenme; Şimşek ve Yıldırım
Çevremizde gözlemleyebildiğimiz en büyük elektrik olayı, şimşek ve yıldırımdır. Bulutları oluşturan su tanecikleri ve havadaki toz parçacıkları, rüzgâr nedeniyle sürtünme sonucu elektriklenir. Bulutların bir bölümü (–)
yükle yüklenirken, bir bölümü (+) yükle yüklenir. Yüklü bulutlar birbirine yaklaştığında bir buluttan diğerine yük akışı olur. Bu olaya şimşek denir. Bazen aynı bulutun alt ve üst kısımları zıt yükle yüklendiği için şimşek aynı bulut içinde de oluşabilir. Elektrikle yüklü bir bulut, yere yeterince yakınsa, bulut üzerindeki yükler etki ile yeryüzünü elektrikler. Bunun sonucunda yerle bulut arasında yük boşalması olur. Bu olaya
yıldırım denir. Şimşek ve yıldırım sonrasında şiddetli bir patlama duyulur. Buna gök gürültüsü denir. Bunun nedeni, elektrik boşalması sırasında havanın anîden aşırı derece ısınıp genleşmesidir. Işık, sesten çok daha hızlı olduğu için, önce ışık görülür daha sonra gürültü duyulur.

Yıldırımsavar (Paratoner) Nedir?

Yıldırımsavar (Paratoner) Nedir?
Yıldırımların zararından korunmak için yüksek binaların tepesine yıldırımsavar takılır. Yıldırımsavar, sivri uçlu metal bir çubuk, iletken tel ve metal levhalardan oluşur. İletken levha toprağa gömülür, sivri uçlu metal çubuk binanın en üstüne takılır, metal çubuk iletken telle metal levhaya bağlanır. Yükler sivri uçlarda toplandığından dolayı, bulutla yer arasındaki yük akışı yıldırımsavar (paratoner) ile bulut arasında olur. Cami minarelerinin ve yüksek binaların üstünde yıldırımsavarlar bulunur.

Yıldırımlı havalarda yıldırımdan korunmak için;
Mümkünse dışarı çıkılmamalı.
Düz ve açık alanda elde şemsiye ile dolaşılmamalı.
Ağaç ve direk altında durulmamalı. (Ağaç ve direkler ıslanınca iletken hale gelebilir.)
Tepelik yollardan uzak durulmalı.
Eğer denizde bir kayık içerisinde iseniz kayığın içine uzanmalı.
Eğer araba içinde iseniz, araba dışına çıkmamalı.

Günlük Yaşantıda Elektrostatik

Havada uçan uçaklar, havayla sürtünme sonucu elektrikle yüklenirler. Bu yüzden uçaklar yere indiği anda üzerlerindeki yükleri tekerlekleri aracılığı ile toprağa bırakırlar. Uçak tekerleklerinin yapısında iletken madde bulunur. Karada giden araçlar yer ve hava ile sürtünme sonucu elektrikle yüklenir. Özellikle tehlikeli madde taşıyan tankerlerin, üzerinde biriken elektrik yüklerinin zararından korunmak için tankerin arka tarafına uzun zincirler takılır. Tanker üzerindeki fazla yükler zincir aracılığı ile toprağa geçer. Eğer tanker üzerindeki bu fazla yükler toprağa aktarılmazsa elektrik kıvılcımları oluşabilir ve bunlar tankerdeki yakıtın alev almasına sebep olabilir.